Ξεχαρβαλώνοντας την εκπαίδευση και την παιδεία

Στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας το μόνο φρούτο που δεν φύεται είναι η αξιολόγηση. Αυτοαξιολόγηση, αυστηρή, ελαστική, για το θεαθήναι ή για την ουσία, αξιολόγηση πάντως δεν υπάρχει. Παρουσιάζω αποτελέσματα αυτής της απουσίας και όχι μόνο.
Στο μεγάλο ιδιωτικό σχολείο της Υδατούπολης η Γ΄ Λυκείου διδάσκεται 2 ώρες το χρόνο (ναι, το χρόνο) Νεοελληνική Γραμματεία, δύο ώρες Κοινωνιολογία, δύο ώρες Επιτάφιο, γενικώς δύο ώρες το χρόνο τα μαθήματα γενικής παιδείας. Τις ώρες που ...κερδίζουν τις αφιερώνουν στην αποστήθιση κατεβατών για τη Γλώσσα, στην οποία αφιερώνουν 4-5 ώρες, στα Αρχαία, στα Μαθηματικά κοκ.
Κι όταν ο διδάσκων της Γλώσσας βρίσκει πως ο μαθητής δεν χρησιμοποίησε το σημείο 4γ2 του φυλλαδίου με τις έτοιμες απαντήσεις, σημειώνει: "Λείπει το 4γ2 στο α΄ ερώτημα".

Κι αν στην Υδατούπολη συμβαίνουν αυτά τα νόμιμα, το ίδιο συμβαίνει και σε σχολείο του Κεράτιου Κόλπου, στο οποίο ο διδάσκων επίσης διδάσκει Γλώσσα αντί Επιταφίου και Νεοελληνικής Γραμματείας και διορθώνοντας τα μαθητικά δοκίμια στη Γλώσσα ακουμπά το στιλό του μία φορά σε κάθε τετράδιο, για να βάλει ένα βαθμό.
Δεν διορθώνει τίποτε, δεν δικαιολογεί το βαθμό, δεν επισημαίνει τα λάθη ή τις αδυναμίες των μαθητών.
-Δεν είμαι υποχρεωμένος, λέει, ούτε να διορθώνω λάθη ούτε να δικαιολογώ το βαθμό που βάζω.

Να τους χαίρεστε!!

Σάμαλι, κοκ, πασατέμπος και μάθημα της ώρας

Ο νέος σε ηλικία καθηγητής μπήκε για πρώτη φορά με πολλή διάθεση για δουλειά σε μια τάξη ενός λυκείου της επαρχίας (μιας μακρινής και άγνωστης επαρχίας κάπου στην Άγρια Δύση, μακριά από μας). Μπαίνοντας, τα πόδια του άνοιγαν δρόμο σε λοφίσκους από τσόφλια ηλιόσπορου. Στα χέρια των παιδιών είδε μεγάλες σακκούλες από αυτό το διασκεδαστικό σνακ και στη διάρκεια της παράδοσης, είχε τη μουσική υπόκρουση του τσίκι- τσίκι από τα σποράκια που μασούσαν κι έφτυναν οι μαθητές του. Επιστράτευσε όλο το χιούμορ του ο δυστυχής και τους είπε: "Μα, καλά, δεν φτάνει που στο σχολείο γίνεστε παπαγάλοι, τρώτε και την τροφή τους;" Ούτε το χιούμορ όμως τον έσωσε, ούτε η εύλογη απαγόρευση να τρώνε σπόρους ή οτιδήποτε άλλο την ώρα του μαθήματος. Κι αυτό γιατί στο γραφείο που το ανέφερε του είπαν ότι δεν υπάρχει νόμος που να το απαγορεύει! Γιατί και τα παιδιά τελικά ξέρουν καλά πότε το σχολείο έχει μετατραπεί σε χώρο δημοσίων θεαμάτων και φέρνουν μαζί το κατιτίς τους για να τα απολαύσουν.

Η παγίδα της αριστείας

H Iωάννα ήταν άριστη μαθήτρια σε ένα λύκειο της Αθήνας. Σχεδόν 20 ήταν ο μέσος όρος της στο τέλος της χρονιάς στη Β΄και στην Α' λυκείου. Οι καθηγητές της την επαινούσαν, την καμάρωναν και την είχαν κορώνα στο κεφάλι τους. Η καημένη η Ιωάννα θα προτιμούσε να πεθάνει, παρά να τους απογοητεύσει και έτσι, στην Γ΄λυκείου, εξακολούθησε το ίδιο βιολί της αριστείας σε όλα. Διάβαζε μέρα-νύχτα, δεν κοιμόταν, δεν ξεκουραζόταν, πιάστηκε το χέρι της, την έτρωγε το άγχος, έρεψε από αδυναμία, αλλά εκεί, συνέχιζε να γράφει ασκήσεις για τα αρχαία και τα θρησκευτικά, ενώ πήγαινε θετική κατεύθυνση, και παράλληλα να ανταποκρίνεται στο βαρύ πρόγραμμα του φροντιστηρίου. Κανείς καθηγητής της δεν την έβλεπε με μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια, με το χέρι δεμένο, να της πει: "Μη γράφεις, ρε κορίτσι μου, ασκήσεις για το μάθημά μου! Μου αρκεί που παρακολουθείς με ενδιαφέρον και συμμετέχεις. Ξεκουράσου λίγο για να μαζέψεις δυνάμεις για τις πανελλήνιες."
Μόνο μια συμμαθήτριά της-από άλλο ανέκδοτο- που συνειδητά δεν αφιέρωσε ούτε πέντε λεπτά εκτός σχολείου σε μάθημα που δεν εξετάζοταν πανελλαδικά, αν και μέσα στην τάξη είχε υποδειγματική συμπεριφορά, της είπε: "Μην προσπαθείς να είσαι πάντα το καλό παιδί για όλους, κοίτα και τον εαυτό σου, θα καταρρεύσεις."
Δεν την άκουσε και κατέρρευσε στις πανελλήνιες. Την πήρε το ασθενοφόρο. Έδωσε τελικά στο τέλος, αλλά δεν πέρασε στη σχολή που ήθελε. Η άλλη, που έβγαλε πολύ χαμηλότερο απολυτήριο, πήγε στις εξετάσεις φρέσκια φρέσκια και ξεκούραστη και έγραψε τόσο καλά που μπήκε πρώτη στη σχολή της πρώτης της προτίμησης.
Ηθικό δίδαγμα: Το εκπαιδευτικό σύστημα τσακίζει τα καλύτερα παιδιά, αν του το επιτρέψουν.

Να ΄ναι καλά ο Χάρι Πότερ

Όταν πρωτομπήκα σ' αυτή την Τρίτη γυμνασίου, είχα προειδοποιηθεί: πολύ δύσκολη τάξη, απείθαρχα παιδιά, αντιδραστικά. Ο αρχηγός τους το πιο δύσκολο παιδί του σχολείου, ο πονοκέφαλος των καθηγητών, που δεν μπορούσαν να κάνουν μάθημα εξαιτίας του.
Δεν ήξερα ποιος ήταν ο Καπετάν Φασαρίας κι από τις πρώτες στιγμές που επιχείρησα να ξεκινήσω έναν διάλογο αλληλογνωριμίας, πήρε το μάτι μου ένα μαθητή να έχει στραμμένη την προσοχή του αλλού. Πλησίασα αιφνιδιαστικά στο θρανίο του και τον βλέπω να διαβάζει ένα βιβλίο κρυμμένο από κάτω. Το αρπάζω ξαφνικά, το κοιτάω και αναφωνώ με απόλυτη ειλικρίνεια κι άλλη τόση απογοήτευση: "Το έχω διαβάσει. Δεν είναι το καινούριο. Κρίμα!"
Ο μαθητής που άλλα περίμενε σίγουρα, είχε αποσβολωθεί από έκπληξη. Μετά από αρκετά λεπτά, δοκίμασε να με ρωτήσει περισσότερα. Μοιραζόμασταν το ίδιο πάθος για το μικρό μάγο και τις περιπέτειές του και μάλιστα του θύμιζα λέει την καθηγήτρια-γάτα Μαγκόναγκλ.
Δεν ξέρω τι μαγικά έκανε ο Χάρι, αλλά εγώ πάντως πέρασα μ' αυτή την τάξη μια υπέροχη χρονιά.

Μια κολόνα του δημόσιου σχολείου

Μυκτηρίζω συχνά τους ανεύθυνους, τους ράθυμους, τα άχθη αρούρης που λυμαίνονται το πολύπαθο σώμα της δημόσιας εκπαίδευσης. Και το κάνω, γιατί φοβάμαι πως αυτοί οι άνθρωποι, πολλοί αλλά όχι οι περισσότεροι, θα οδηγήσουν τα σχολεία στην αγκαλιά των ιδιωτών που αγοράζουν τα θέματα του ΙΒ, του πτυχίου που πήρε ο γιος της Υπουργού Παιδείας, για να σπουδάσει στο εξωτερικό, για να εκλεγεί βουλευτής σε δέκα χρόνια.
Όμως στο δημόσιο σχολειό εργάζονται άνθρωποι που αξίζουν το σεβασμό και την ευγνωμοσύνη μας. Για έναν τέτοιο θα σας μιλήσω απόψε, αυτήν την παγερή βραδιά, για να σας ζεστάνω.
Πρόκειται για μια νεαρή φιλόλογο, που διορίστηκε πριν 4 περίπου χρόνια με τον ΑΣΕΠ, μητέρα και σύζυγο με αυξημένα οικογενειακά καθήκοντα. Ωστόσο η νεαρή αυτή συναδέλφισσα
έχει επιμορφωθεί στις ΤΠΕ β΄ επιπέδου,
έχει την ευθύνη της ηλεκτρονικής διαχείρισης του σχολείου της,
είναι υποδιευθύντρια στο λύκειό της,
είναι υπεύθυνη για τα μισθολογικά του σχολείου,
έχει διοργανώσει λέσχη ανάγνωσης ορισμένα απογεύματα για τους μαθητές της στο σχολείο της και
συμμετέχει στο Πρόγραμμα "Εκπαίδευση και θέατρο" (διδασκαλία θεατρικού έργου και άλλες δράσεις) της Διεύθυνσης Ανατολικής Αττικής.
Αν και νέα στην εκπαίδευση, πήγε πέρυσι στο Βαθμολογικό και διόρθωσε Λογοτεχνία Κατεύθυνσης με τόση επιμέλεια και υπευθυνότητα, ώστε αφιέρωσε δύο μέρες για 25 γραπτά. Και πήγε στο Βαθμολογικό, που είναι πολύ μακριά από το σπίτι της, τράκαρε μάλιστα και χρεώθηκε πολλά χρήματα για να επισκευάσει το αυτοκίνητο, αλλά στο Βαθμολογικό συνέχισε να πηγαίνει με ταξί και μέσα μαζικής μεταφοράς, για να βοηθήσει τη δημόσια εκπαίδευση.
Αγαπημένη συναδέλφισσα, δεν με γνωρίζεις όπως κι εγώ δεν σε γνωρίζω προσωπικά. Όμως όλα αυτά που πληροφορήθηκα και ανέφερα πιο πάνω μού επιτρέπουν να συγκινούμαι και να ελπίζω ότι το δημόσιο σχολειό θα πετύχει αυτό που χρειαζόμαστε όλοι και κυρίως οι φτωχότερες τάξεις του ελληνικού λαού. Και θα πετύχει, γιατί υπάρχουν εκπαιδευτικοί σαν και σένα, που αμείβονται ελάχιστα, αλλά αγωνίζονται με πίστη και ιερή ευλάβεια για τη Νίκη της δημόσιας εκπαίδευσης.
Σε ευχαριστούμε, αξιομίμητη συναδέλφισσα.

Καθαρίζοντας προθήκες εμπορικών

Στην πολυετή διδασκαλία της Έκθεσης συνάντησα χιλιάδες μαθητές, τους οποίους

θυμάμαι, άλλους περισσότερο κι άλλους λιγότερο. Ελπίζω να με θυμούνται κι εκείνοι κάπως.
Μερικοί ωστόσο μαθητές παίρνουν μια ξεχωριστή θέση στη μνήμη μας για διαφορετικούς λόγους ο καθένας. Να ένας από αυτούς.
Ήταν πιο μεγάλος από εμένα. 5-10 χρόνια μεγαλύτερος. Ήρθε στο φροντιστήριο και ζήτησε να ξεκινήσει μαθήματα για τη φιλοσοφική σχολή. Μου είπε πως δούλευε καθαρίζοντας προθήκες στους κεντρικούς δρόμους του Πειραιά.
Ξεκινήσαμε λοιπόν και την επόμενη εβδομάδα μού παρέδωσε την πρώτη του έκθεση. Ήταν ένα άκρως ενδιαφέρον κείμενο με πολύ συναισθηματισμό, πολλές ιδιαίτερες απόψεις, ένα βαθιά χωνεμένο θρησκευτικό συναίσθημα και γλώσσα πλούσια αλλά αναρχική σε ύφος, σύνταξη, ακομη και λεξιλόγιο. Του παρουσίασα λοιπόν κατά τη διόρθωση τα αδύνατα σημεία του γραπτού του, του εξήγησα πόσο αμφίβολη είναι η επιτυχία του, αν δεν αποβάλει τα πιο χτυπητά τουλάχιστον από τα σημεία αυτά του ιδιαίτερου, του προσωπικού ύφους και τρόπου γραφής και τον οδήγησα -δυστυχώς- στην απόφαση να εγκαταλείψει την προσπάθεια.
-Δεν μπορώ, δάσκαλε, να μπω σε τέτοια καλούπια. Δεν μπορώ να μη γράφω λεύτερα.

Αυτά είναι τα έργα μας, δυστυχώς, ημών των φιλολόγων και εν γένει των εκπαιδευτικών.

Δολοφονώντας την έμπνευση

H Γεωργία ήταν μαθήτριά μου τον πρώτο καιρό που δίδασκα σε κάποιο αθηναϊκό φροντιστήριο. Την παρέλαβα "αποτυχούσα" στις πανελλήνιες, λόγω της έκθεσης, και την βοήθησα να περάσει στη Φιλοσοφική. Τι συνέβαινε λοιπόν με τη Γεωργία; Ποια ήταν η δυσκολία της στην έκθεση; Μάλλον το αντίθετο συνέβαινε. Η έκθεση τα είχε βρει σκούρα μαζί της,αφού ήταν ένα πληθωρικό πλάσμα, με γραφή που δεν είχε μπει ποτέ σε καλούπια εκθεσιακά, αλλά πέταγε ελεύθερη και ασύδοτη σε λογοτεχνικά και φιλοσοφικά μονοπάτια. Είδα κι έπαθα να την καλουπώσω και στο τέλος τα κατάφερα. Υπέταξα τις εκφραστικές της δυνατότητες στις απαιτήσεις των εξετάσεων, την έμαθα να λειαίνει τις γωνίες των απόψεών της, να δομεί το λόγο της κατά τα πρότυπα των έγκριτων δοκιμιογράφων και τα κατάφερα να... σκοτώσω κάθε ζωντανή πνοή μέσα στη γραφή της. Έτσι, η επιστήμη της φιλολογίας κέρδισε μια άξια θεραπαινίδα, αλλά ίσως έχασε η λογοτεχνία ένα πολλά υποσχόμενο φυντανάκι. Και η ίδια δεν μου χαρίστηκε. Σε ευχαριστήριο γράμμα της, μαζί με τις θερμές ευχαριστίες μου έβαλε και το "καρφάκι": Δεν είχε πια έμπνευση να γράψει. Το πήρα κάπως ελαφριά τότε και την πείραξα με την ίδια νεανική αναίδεια, άλλωστε λίγα χρόνια μας χώριζαν.
Στην πορεία όμως, αυτό το ατίθασο πλάσμα στοίχειωσε τις τάξεις που δίδασκα έκθεση και δεν με άφηνε να επιδοθώ απερίσπαστη στο θεάρεστο έργο μου, του καλουπώματος. Πάντα προσπαθούσα να κόβω λιγότερα ζωτικά στοιχεία του λόγου των μαθητών μου, για να τους προσαρμόσω στην προκρούστεια κλίνη της μεθοδολογίας μου. Έμαθα σιγά σιγά να επιτρέπω στη δική τους σκέψη, στο δικό τους λόγο, στη δική τους δομή, να ανθίζουν και όπου αυτό δεν ήταν συμβατό με τις προδιαγραφές των εξετάσεων, τουλάχιστον είχα τύψεις για το...αίμα που έρρεε.
Άραγε πού να βρίσκεται τώρα η Γεωργία; Ξαναβρήκε την έμπνευσή της; Κατάφερε έστω να προφυλάξει τους δικούς της μαθητές από το ίδιο έγκλημα;