Συνάντηση με το τέρας

Και μια και το ένα φέρνει τ' άλλο, όπως υποσχέθηκα στα σχόλια της προηγούμενης ανάρτησης,θα σας πω για την πρώτη-και τη χειρότερη-συνάντησή μου με τη μαθητική βία, εκεί στις αρχές της δεκαετίας του '80, όταν ήμουν αναπληρώτρια σε ένα σχολείο του Ταύρου.
Στην εφημερία μου στο προαύλιο, βρίσκω μια μαθήτρια να κλαίει, τη ρωτάω τι συμβαίνει, δεν μου απαντά, μόνο μου λέει μέσα στο κλάμα της κάτι μισόλογα: "Φοβάμαι...δεν θα τον τιμωρήσουν ποτέ...έχει μέσο..." Την οδηγώ σε μια ήσυχη γωνιά κι, όταν ηρέμησε, της λέω ότι ό,τι και να της συμβαίνει πρέπει να μου το πει, αν θέλει να τη βοηθήσω, αλλιώς δεν μπορώ. Δεν την είχα μαθήτρια και μέσα στο μεγάλο σχολείο που ήμουν έτσι κι αλλιώς προσωρινή, δεν την είχα ξαναδεί. Φαίνεται ότι την έκανα να νιώσει ασφαλής και μου είπε τι είχε συμβεί: "Ο Χ μού έβαλε, χέρι, κυρία, και μου είπε να μην τολμήσω να πω τίποτα, γιατί αν το μάθει θα μου κάνει χειρότερα." Πάμε στο γραφείο τώρα, της λέω, να δούμε τη διευθύντρια, αυτό είναι λόγος σοβαρής τιμωρίας. "Κυρία, όχι, θα βρείτε τον μπελά σας, οι καθηγητές δεν θα τον τιμωρήσουν, γιατί φοβούνται τον πατέρα του κι άλλες φορές έχει πάει στο γραφείο και τίποτε δεν έγινε." Το παιδί παρά τη σύγχυσή του, νοιάζοταν και για μένα! Αν είναι δυνατόν. Φυσικά, πήγαμε στο γραφείο, φυσικά καταγγείλαμε το περιστατικό ενώπιον όλων και μόλις βγήκε έξω η μαθήτρια, άρχισε ο θρήνος και ο κοπετός! Ωχ! Πάλι αυτός ο Χ! Πάλι θα έρθει ο πατέρας του να μας κάνει καυγάδες, να απειλεί με μηνύσεις και αναφορές. Μέχρι την Ελευθεροτυπία έβαλε την άλλη φορά να μας πάρει τηλέφωνο και να μας ρωτήσει γιατί δημιουργούμε πρόβλημα στον μαθητή τάδε. Έχει μέσο κι εκεί.
Το ευτύχημα ήταν πως εγώ δεν είχα τον Χ μαθητή, ήμουν καινούρια και άγνωστη, δεν μπορούσε να ισχυριστεί ότι κατατρέχω το γιο του, που δεν τον ήξερα καν στη φάτσα.
Κι όμως ο θρασύτατος αυτός πα-τέρας μετά την αποβολή που δώσαμε στο βλαστάρι του, ήρθε μαινόμενος στο σχολείο και ισχυρίζοταν ότι εγώ είπα το γιο του αλήτη και θα μου κάνει αναφορά και μήνυση μαζί. Μπαίνω στο γραφείο, θυμάμαι, τον πλησιάζω, ψύχραιμη φαινομενικά, αν και η καρδούλα μου το ήξερε τι τρομάρα είχα, και του λέω: "Αν μου φέρετε έστω κι έναν μάρτυρα που να επιβεβαιώνει τα λεγόμενά σας,μπορεί να σας φέρω κι εγώ τουλάχιστον ένα γονιό που να έχει αυτή την άποψη για το γιο σας. Τι λέτε δεν θα βρω;"
Με κοίταξε για μια στιγμή άναυδος- ήμουνα 23 χρονών κι έμοιαζα μικρότερη- τον είδα να κάνει μεταβολή και να φεύγει βρίζοντας, χωρίς να μας ενοχλήσει όλη την υπόλοιπη χρονιά. Ούτε αυτός ούτε ο γιος του.

Ο μικρός ήρωας

Μια φορά κι έναν καιρό, μια Πρώτη γυμνασίου είχε έναν μαθητή, ο θεός να σε φυλάει. Δεν έφταναν τα σοβαρά μαθησιακά του προβλήματα, ούτε ανάγνωση και γραφή καλά καλά δεν γνώριζε, ήταν και πολύ άτακτος. Ενοχλούσε στο μάθημα, μα κυρίως ενοχλούσε, βασάνιζε είναι το σωστό ρήμα, τους συμμαθητές του. Έφερνε καρφίτσες και πινέζες και τους τρυπούσε, τους έδερνε, γιατί ήταν και πολύ πιο δυνατός, αφού ήταν μεγαλύτερός τους στην ηλικία. Προκαλούσε κάθε είδους επεισόδια, έφερνε ποτά στην τάξη κρυφά, μαχαίρια, φάρμακα που τα κατάπινε σαν καραμέλες και τρόμαζε τους συμμαθητές του. Είχαν προσπαθήσει πολύ όλοι να τον βοηθήσουν και οι καθηγητές και οι συμμαθητές του. Τον συμπονούσαν, γιατί γνώριζαν τα πολλά προβλήματα της οικογένειάς του, αφού σε ένα μικρό μέρος όλοι γνωρίζουν τα πάντα για όλους. Είχαμε χρησιμοποιήσει κάθε μέσο που περιέχει η εκπαιδευτική διαδικασία, είχαμε δείξει μεγάλη υπομονή και κατανόηση, αλλά η κατάσταση αντί να βελτιώνεται, χειροτέρευε, και μια μέρα, μπαίνοντας στην τάξη, είδα ένα από τα πρωτάκια κατακόκκινο από τις ξυλιές του νταή. Ως εδώ, είπα, θα φύγει. Κινδυνεύει πια η σωματική σας ακεραιότητα. Κάναμε ό,τι μπορούσαμε κι εμείς κι εσείς, δεν θα ρισκάρω άλλο, θα τον διώξουμε.
Και, ενώ ετοιμαζόμουν να ανεβώ στο γραφείο να ενημερώσω το σύλλογο και το διευθυντή, πετιέται το δαρμένο πρωτάκι και μου λέει: "Κυρία, ας του δώσουμε μια ευκαιρία ακόμη. Θα καθίσω μαζί του, θα τον βοηθήσω, ας μην τον διώξουμε, τι θα κάνει μετά;" (Εννοείται, χωρίς να είναι παρών ο...τραμπούκος μαθητής)
Πού τη βρήκε αυτή τη γενναιοψυχία ένα μικροκαμωμένο παιδάκι σαν κι αυτό, να δίνει ευκαιρίες στο βασανιστή του που του αρνηθήκαμε εμείς οι...άκαπνοι;
Δεν θυμάμαι για πόσο ακόμη αντέξαμε να δίνουμε ευκαιρίες και πότε αναγκαστήκαμε να αποβάλουμε το παιδί- δημόσιο κίνδυνο, αλλά ο μικρός υπερασπιστής του εξελίχθηκε έτσι ακριβώς όπως έδειχναν οι προδιαγραφές του, σε ένα πλάσμα γεμάτο καλοσύνη και γενναιοδωρία. Κι ας μην είναι πια ούτε μικρός ούτε αδύναμος.

Το φασιστάκι

Τον τελευταίο καιρό με τα επεισόδια στους Αμπελοκήπους, που αποκάλυψαν τη γνωστή σε μας τους παρεπιδημούντες δράση φασιστικών ομάδων από νεαρά άτομα, γύρω και μέσα στα σχολεία, θυμήθηκα έναν παλιό μου μαθητή από τον καιρό που δούλευα σε φροντιστήριο, πριν ακόμα διοριστώ. Ήταν ένα παράξενο πλάσμα, ευγενικό, σοβαρό, ντροπαλό, και...ακροδεξιό. Γιος στρατιωτικού, συμμετείχε σε κάποιες ομάδες που δρούσαν τότε στις παρυφές της ΕΠΕΝ και των Κενταύρων ή όπως αλλιώς λέγονταν οι ομάδες κρούσης της ΟΝΝΕΔ εκείνη την εποχή. Μια μέρα άνοιξε ένα βαλιτσάκι στην τάξη. Και τι δεν είχε μέσα: αφίσες του Καραμανλή μαζί με κασέτες του Παπαδόπουλου και εικόνες του τέως. Όλα τα είχε ο μπαχτσές. Α...και κάτι βραχιολάκια με καρφιά, κάτι σιδηρογροθιές. Τρελάθηκα. Δεν το χώραγε το μυαλό μου. Αυτό το παιδί που του μιλούσα και κοκκίνιζε, που δεν χρειάστηκε ποτέ να του υψώσω τη φωνή, να είναι φασιστάκι; Δεν μου κόλλαγε η εικόνα αυτή με τίποτα.
Τον ρώτησα, θυμάμαι, τι θα μου έκανες εμένα που είμαι αριστερή, αν ερχόσουν στην εξουσία;
Α, κυρία, θα σας έστελνα στη Γυάρο, φυσικά, αλλά επειδή είστε καλή, θα σας έδινα και μια σεζλόγκ μαζί να μην ταλαιπωρηθείτε.
Η υπόλοιπη χρονιά πέρασε προσπαθώντας να χρησιμοποιήσω τα καλά στοιχεία που είχε μέσα του, την ευγένεια, το φιλότιμο, την ανθρωπιά και να τα φέρω σε σύγκρουση με αυτές τις ιδέες που παπαγάλιζε, χωρίς στ' αλήθεια να τον έχουν διαβρώσει.
Και μου έρχεται μια μέρα με μαυρισμένη την πλάτη από το ξύλο.
Είδατε τι έπαθα εξαιτίας σας;
Τι έπαθες; Ποιος σε έδειρε;
Πήγα στη συγκέντρωση και με αυτά που μου λέτε δεν μπορούσα να δείρω και με δείρανε οι κνίτες!
Ούτε το όνομά σου δεν θυμάμαι πια, μα ελπίζω να έγινες αυτό που ήσουν στ' αλήθεια, ένας καλός άνθρωπος.

Ο "εθνικός" ποιητής

Στα νιάτα μας κακοπάθαμε ως μαθητές κυρίως από την ημιμάθεια ή και από την ανελεύθερη στάση ορισμένων διδασκόντων οι οποίοι αγωνίζονταν υπέρ βωμών και εστιών ...εναντίον μας. Μια τέτοια περίπτωση ήταν και η Σουβλίτσα. Έτσι την είχαμε ονομάσει, επειδή θύμιζε την πρωταγωνίστρια ενός παιδικού προγράμματος της τότε τηλεόρασης.
Γλοιώδης, υποτακτική προς το λυκειάρχη, πατριώτισσα υπέρ το δέον και από συνήθεια αντικομμουνίστρια. Είχε, βλέπετε, και σύζυγο από τις Ένοπλες Δυνάμεις.
Κάποτε δίδασκε Ελεύθερους Πολιορκημένους. Δε δίδασκε ακριβώς. Μάλλον προσπαθούσε να μας κάνει να μισήσουμε τον κόντε Διονύσιο. Ο εθνικός μας ποιητής μία, ο εθνικός μας ποιητής δύο κοκ. Όσο όμως κι αν προσπαθούσε, η ομορφιά του ποιήματος δεν αμαυρωνόταν. Σήκωσα λοιπόν το χέρι μου, κατ' εξαίρεση στη συνειδητή αποχή μου από το μάθημά της, και τη ρώτησα γιατί επιμένει στο εθνικός την ώρα που το ποίημα είναι τόσο όμορφο από καθαρά καλλιτεχνική πλευρά. Ας ξεχάσουμε τον εθνικό ποιητή και ας απολαύσουμε τον ποιητή Σολωμό.
Η απάντησή της ήταν αυστηρή και ταυτόχρονα ενδεικτική βαθέος πανικού:
-Ο ποιητής, Μιχ..., είναι ο εθνικός μας ποιητής. Δε θα σε αφήσω να τον παρουσιάσεις σαν κομμουνιστή.

Τόσα ήξερε, τόσα μπορούσε, τόσα καταλάβαινε.

Ο θυμωμένος δάσκαλός μου

Τον γνώρισα στην ιστοχώρα, αλλά από την αρχή ήξερα το πρόσωπό του. Ήταν ο δάσκαλος που ποτέ δεν είχα και μου τον έστειλε ο από μηχανής θεός του μηχανικού σύμπαντος. Κάλλιο αργά... Μου κατέρριψε ένα ένα τα οδοφράγματά που είχα στήσει, για να μην αναμετρηθώ με ολάκερη την Ευθύνη. Το "έλα μωρέ ποια είμαι εγώ που θα σώσω την παιδεία", το "δεν φταίω εγώ για τα χάλια της παιδείας, εγώ είμαι καλό παιδί", το "δεν ασχολούμαι με τους άλλους, κοιτάω τη δουλειά μου", το "αφήνω τους μαθητές στην ησυχία τους, αν την επιλέξουν, ακόμα κι αν είναι τηλεαποχαυνωτική, ψυχοφθόρα και πνευματοκτόνος", το "δεν μπορώ μόνη μου, θέλω κι άλλους δέκα να με στηρίζουν κι έναν ηγέτη να με εμπνέει κι άλλους πενήντα να με χειροκροτάνε πότε πότε", το "δεν έχω τίποτα να παίξω στα παιδιά, όλα είναι σχετικά και αμφισβητήσιμα". Ακόμη και την απέχθειά μου για τα λατινικά διασάλευσε επικίνδυνα και τραυμάτισε ανεπανόρθωτα τη σθεναρή πεποίθησή μου για τη διδασκαλία των αρχαίων στο γυμνάσιο.
Η αρματωσιά του η φιλολογική, αν και υπερέχει ακόμα κι από αυτή των πιο καταρτισμένων ομοτέχνων μας, δεν τον εμποδίζει να μοιράζει τα αγαθά της απλόχερα μέσα από ιστοσελίδα, ιστολόγια, και στην περίπτωσή μου, από ένα θησαυρό ηλεκτρονικών σημειώσεων που μου χάρισε πριν να φύγω για το νησί μου. Τόσο δυσεύρετη χειρονομία στους κύκλους μας και στους καιρούς μας.
Από κείνη τη μέρα που συναντηθήκαμε στην ημερίδα για το Σολωμό, βρεθήκαμε όχι μόνο με κοινούς αγαπημένους φίλους, με την Κατερίνα του και το Μαράκι του της αυγής, σε ποιητικές παρουσιάσεις, παιδαγωγικά σεμινάρια και φιλολογικές ημερίδες, αλλά τον φέρνω μαζί μου στο σχολείο, με φέρνει μάλλον εκείνος στο σχολείο που έχει ονειρευτεί και οικοδομεί με το θυμό του και την αγάπη του.

Εκείνη τη μέρα που πρωτοσυναντηθήκαμε στον έξω κόσμο, που με γνώρισε, λέει, χωρίς να με έχει δει, από τα κείμενά μου (δεν ζήτησα διευκρινίσεις επ' αυτού, τώρα που το σκέπτομαι), του είχα πει ότι είναι από τους λίγους ανθρώπους που έχω δει να θυμώνουν με τα χάλια της εκπαίδευσης. Κι ότι δεν αξιώθηκα σε σπουδαίους δασκάλους του είχα πει. Να, που συνδυάστηκαν αυτά τα δυο τόσο ιδανικά στο πρόσωπό του και έγινε ο δάσκαλός μου στο να θυμώνω και να αντιδρώ και να αντιστέκομαι σε ό,τι χαλάει το σχολείο που ονειρευτήκαμε και μπορούμε να χτίσουμε. Μαζί...
Χρόνια σου πολλά, δάσκαλε...

Τα παιδιά που με δίδαξαν πολλά

Τούτες τις γιορτινές μέρες ο νους του καθενός μας ταξιδεύει σε ωραίες στιγμές, σε αγαπημένα πρόσωπα, σε αναμνήσεις που τον διαμόρφωσαν είτε θετικά είτε αρνητικά. Εγώ θα αφηγηθώ την ιστορία μιας τάξης μου. Της τάξης μου.
Είναι τα παιδιά που με ανάγκασαν να μάθω πολλά, τα παιδιά που με έκαναν συνειδητοποιημένο δάσκαλο, ή που με βοήθησαν να συνειδητοποιηθώ πάρα πολύ. Έζησα μαζί τους μια χρονιά ως δάσκαλος τάξης και ζω μαζί τους όλα τα υπόλοιπα χρόνια ως δάσκαλος, φίλος, σύμβουλος και πατέρας.
Με τον καθένα και την καθεμιά έχω αναμνήσεις ξεχωριστές, συγκινητικές, πολύ δυνατές και οπωσδήποτε αληθινές. Πολλές τις έχω ήδη αφηγηθεί στα θρανία. Το τηλεφώνημα της Μαρίνας, τις ατέλειωτες ψυχαναλύσεις και συμβουλές στην Παναγιώτα, τη συνεργασία με τον χουζουρο-Ανέστη, την επαγγελματική συνεργασία (και περηφάνια μου για) τη Μαρία, την ανησυχία μου για τη Βάλια, το όνειρο της Βάσως να γίνει κομμώτρια (αν και σπουδάζει φιλόλογος) κτλ.
Θυμάμαι το ευγενικό χαμόγελο της Μαρίας, τα πολύ τιμητικά για μένα λόγια της Ειρήνης ("Κϋριε, όποτε κάνουμε μάθημα, θέλω να γίνω καθηγήτρια"), την επαναστατικότητα του Κωνσταντίνου, την ωραία μαγκιά του Δημήτρη, την άκρα αλλά συμπαθητική σπατάλη χρόνου του Παναγιώτη, το υπέροχο παραμύθι της Νικολέτας, τους έρωτές τους, ευτυχισμένους και μη, τη στενόχωρη ψυχή και το όμορφο πρόσωπο της Νίκης, την άφατη ευγένεια και επαγγελματική τελειότητα στο διάβασμα της Ακριβής.
Αναπολώ τη λατρεία της Γαβριέλας για τους ρεμπέτες και το ρεμπέτικο, την αγγελική Χριστίνα με το βιτριολικό χιούμορ, το Θανάση με τα μαγικά χέρια και την αφιέρωση που μου έκανε στο γκράφιτι του σχολείου ο αχρείος, τη θεατρίνα μας τη Μιράντα, που ζητούσε βιβλία και θα μας κάνει περήφανους αύριο στο παλκοσένικο, την Πόπη που ήταν αδελφή και μάνα του μικρού της αδελφού, τη Νάνσυ με τις ανασφάλειές της και τη δίψα για μάθηση.
Γνώρισα ακόμη, αν και δεν τους είχα μαθητές, τον Τόλη με το μηχανάκι του και τη Γιώτα με το λαμπερό χαμόγελο, που ήρθαν στην Τρίτη τάξη, όταν είχα φύγει από το σχολείο.
Όλα αυτά τα παιδιά, μαζί με τα άλλα, της τότε πρώτης, στα οποία δεν έκανα μάθημα, αλλά επίσης αγάπησα πολύ, με δίδαξαν πολλά. Κυρίως με βοήθησαν να καταλάβω πως είμαι ο πιο ευτυχισμένος άνθρωπος στον κόσμο, γιατί δίνοντας ελάχιστη φροντίδα εισέπραξα απέραντη αγάπη και ευτυχία.
Σε όλους αυτούς στέλνω τις ευχαριστίες μου και μια απειλή:
Τα φετινά παιδιά δεν υστερούν καθόλου σε σχέση με εσάς. Είναι από την ίδια πάστα με εσάς.
Δημιουργική χρονιά, παίδες!

Natasha's Tennis Club

Όλα άρχισαν στην ηλικία της αθωότητος, εκεί στις αρχές του '80, όταν στις ανέμελες, αλλά καθόλου αθώες, όπως αποδείχθηκε, φοιτητικές συντροφιές, έκανα το λάθος να αποκαλύψω ότι στο χωριό μου μικρή έπαιζα τένις, εννοώντας ρακέτες, αφού έτσι τις λέγαμε τότε τις ρακέτες, οι... κατοικούντες την Μικράν Αγγλίαν. Κάποια ψυχή που το άκουσε δεν το ξέχασε ποτέ και επί 20 χρόνια το διατυμπάνιζε σε όποια παρέα βρισκόμασταν μαζί: "Μη τη βλέπετε έτσι, έπαιζε τένις μικρή στο χωριό της."
Είχε δεν είχε, το ξεφούρνισε και σε μια παρέα συναδέλφων, που συναγωνίζονταν ο ένας τον άλλον σε πλάκες και φάρσες. Ε...κι εγώ δεν υστερούσα καθόλου, είχα κάνει από μία... μικρή φαρσούλα στους δύο ιθύνοντες αρχιφαρσέρ και μου το κράταγαν μανιάτικο.
Ένα πρωί λοιπόν έρχεται η μάνα μου στο σπίτι και μου λέει: "Μα τι ταμπέλες έχει στο δρόμο, ανοίγει κανένα μαγαζί;" Βγαίνω έξω και πέφτω απάνω στην πρώτη πινακίδα...επαγγελματικού επιπέδου (ήταν και καλλιτέχνης στην παρέα) "Natasha's Tennis club" και ένα βέλος να δείχνει καρσί στο σπίτι μου. Λίγο παρακάτω πάλι το ίδιο με ένδειξη απόστασης και με το ίδιο θανατηφόρο βέλος. Ευτυχώς προλάβαμε να κρατήσουμε τη μία για ενθύμιο, την άλλη την πρόλαβαν οι φαρσέρ. Και φαίνεται είχε μεγάλη επιτυχία η καμπάνια, γιατί τόσα χρόνια μετά, ακόμη μας ρωτάνε αν άνοιξε εκείνο το μαγαζί στη γειτονιά μας.
Η "εκδίκησή" όμως ήρθε με ένα μεγάλο γήπεδο, το μοναδικό της περιοχής, που κοσμεί το ταπεινό χωριουδάκι της... τενίστριας. Της το όφειλε ο φίλος της, ηθικός αυτουργός της φάρσας και νυν δημοτικός άρχων, μετά από τόσα χρόνια καζούρας.